Nederland Instituut

---

Over het boek

“Ons paardje” (origineel: Nasza szkapa) is een novelle van Maria Konopnicka over een arm stadsgezin in het negentiende-eeuwse Warschau waarvan de financiële situatie steeds verder verslechtert. Het verhaal wordt verteld door een van de zoons, Wincenty (Wicek), die samen met zijn broers, Feliks (Felek) en Piotr (Piotruś), de veranderingen in hun gezin meemaakt.

Het gezin leeft in grote armoede. De vader, Filip Mostowiak, verliest zijn werk, waardoor er geen geld meer is voor basisbehoeften. Ondertussen is de moeder, Anna (Anulka), ernstig ziek en kan het gezin zich geen behandeling veroorloven. Om te overleven begint de vader hun bezittingen te verkopen: eerst meubels en huisraad, waardoor de kinderen uiteindelijk op de kale vloer moeten slapen. Met elke verkoop verdwijnt niet alleen een voorwerp uit huis, maar ook een stukje zekerheid.

Het meest aangrijpende moment is de verkoop van hun oude paardje – niet alleen hun laatste bron van inkomen, maar ook een dier waar de kinderen sterk aan gehecht zijn. Voor hen betekent dit het verlies van het laatste restje stabiliteit in hun leven.

De novelle toont een scherp contrast tussen kinderlijk optimisme en harde armoede. Ondanks hun situatie blijven de jongens momenten van spel en vreugde vinden, terwijl de ziekte van hun moeder en de zorgen van hun vader steeds zwaarder op het gezin drukken.

Over de auteur

Maria Konopnicka (geboren Wasiłowska, 1842-1910) was een van de belangrijkste Poolse schrijfsters van de late 19e en vroege 20e eeuw. Ze werd geboren in Suwałki als dochter van een jurist. Na de vroege dood van haar moeder verhuisde het gezin en groeide zij elders in Polen op. Ze kreeg onderwijs thuis en op een kostschool, waar ze bevriend raakte met de latere schrijfster Eliza Orzeszkowa.

Op twintigjarige leeftijd trouwde ze met Jarosław Konopnicki. Het huwelijk was ongelukkig en haar man steunde haar literaire ambities niet. Uiteindelijk verliet ze hem en verhuisde met haar kinderen naar Warschau, waar ze haar schrijverscarrière begon en zich ook maatschappelijk ging inzetten.

Konopnicka schreef poëzie, korte verhalen, kinderboeken en maatschappelijke publicistiek. Haar werk combineerde realisme met een sterke betrokkenheid bij het lot van arme en achtergestelde mensen. Ze debuteerde in 1870 met een gedicht in een krant.

Ze is onder andere bekend van het patriottische gedicht Rota (De eed) (1908), dat zich keert tegen nationale onderdrukking. In haar korte verhalen behandelde ze thema’s als armoede en sociale ongelijkheid, bijvoorbeeld in:

• Nasza szkapa (Ons paardje) – over een arm stadsgezin gezien door kinderogen
• Mendel Gdański – over vooroordelen en antisemitisme
• Dym (Rook) – over de band tussen moeder en zoon

Naast haar schrijverschap zette ze zich actief in voor sociale kwesties en de rechten van vrouwen. Ze reisde veel door Europa en kreeg later een landhuis als nationaal eerbetoon voor haar literaire werk.

Maria Konopnicka overleed in 1910 aan een longontsteking. Haar begrafenis groeide uit tot een grote nationale herdenking.

Over de reeks
Met de reeks Poolse Klassiekers wagen we een poging om onbekende en tot nog toe onvertaalde literaire hoogtepunten uit de Poolse literatuur bij een zo breed mogelijk Nederlandstalig lezerspubliek onder de aandacht brengen.

Details
Reeks: Poolse Klassiekers
Jaar: 2026
Aantal pagina’s: 87
ISBN: 978-83-956870-3-7
EAN: 9788395687037