Home Goed om te weten Van Zuid naar Noord

Van Zuid naar Noord

De sociale en kerkelijke troebelen in de zestiende eeuw nebben ingrijpende gevolgen voor de Nederlanden en hun taal Het begint in Frans-Vlaanderen, en wel in de streek van Steenvoorde, waar door de opkomende textielindustrie een arbeidersproletariaat ontstaat. Onder de verpauperde bevolking barst in 1566 de beeldenstorm los die zich als een brand over de hele Nederlanden uitbreidt. Als Koning Filips II van het oproer en de heiligschennis hoort, zendt hij Alva naar de Nederlanden om de smaad te wreken die Spanje en de roomse Kerk is aangedaan. Alva onderdrukt de protestanten meedogenloos en richt een Raad van Beroerten op, die talrijke vonnissen uitspreekt. In 1568 laat hij op de Grote Markt van Brussel onder meer Lamoraal, graaf van Egmond, en Filips van Montmorency, graaf van Hoorne, onthoofden.

 


Met politieke en militaire middelen probeert Willem de Zwijger, stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht, de Nederlanden als geheel onafhankelijk van Spanje te maken. Hij slaagt er niet
in, want de noordelijke provincies volharden in hun verzet, terwijl Spaanse keurtroepen onder Farnese het zuidelijk en oostelijk deel van de Nederlanden heroveren. In 1585 valt Antwerpen in Spaanse handen en de noordelijken blokkeren de Scheldemonding.
De glorietijd van de Antwerpse haven en het Brabantse achterland is nu voorbij. De scheiding tussen Zuid en Noord is voltrokken, maar de strijd tussen het bezette Zuiden en de Republiek der Verenigde Nederlanden is daarmee niet beëindigd, want de Tachtigjarige Oorlog duurt tot 1648. In dat jaar wordt de Vrede van Munster gesloten, waarbij Spanje de soevereiniteit van de Republiek der Verenigde Nederlanden erkent. Het Zuiden blijft door Spanje bezet. Het mag geen handel op Indië drijven en de Schelde niet heropenen.
In de zeventiende eeuw beleeft de Republiek der Verenigde Nederlanden haar politieke, economische en culturele hoogtepunt. Duizenden handelsschepen varen vanuit Amsterdam
naar alle delen van de wereld. Kort voor 1600 opent Cornelis de Houtman de Hollandse zeeroute naar Indië. De Verenigde Oost-Indische Compagnie verwerft weldra het monopolie van de handel op alle landen ten oosten van Kaap de Goede Hoop. In de jaren 1620 vestigt Jan Pieterszoon Coen het Nederlandse gezag in de Indische Archipel. In de baai van Matanzas (Cuba) verovert Piet Hein in 1628 de Spaanse Zilvervloot.
Overal waar handel gedreven wordt, zijn Nederlanders aanwezig: in Indonesië, op Ceylon - het huidige Sri Lanka, waar de afstammelingen van Nederlanders nog Burghers heten - in Zuid-Afrika, op de Zuid-Amerikaanse kust, in Suriname, op de Antillen en in Noord-Amerika. New York of Nieuw-Amsterdam is het bestuurscentrum van Nieuw-Nederland; Peter Stuyvesant woont er een tijd als directeur-generaal van deze kolonie.

(Bron: Vandenputte O. Nederlands. Het verhaal van een taal. Stichting Ons Erfdeel, Rekkem 1996)