Diets / Duits

Een catalogus van de abdij van St.-Riquier aan de Somme (831) vermeldt een Passio Domini theodisco et latino, een passieverhaal in het Diets en het Latijn. En in de eerste regels van het meesterlijke Middelnederlandse dierenepos Van den Vos Reynaerde zegt de schrijver dat de avonturen van Reynaert in het Diets onvoltooid zijn gebleven en dat hij ze daarom wil navertellen zoals ze in de Waalse boeken te vinden zijn:



Dat die avonture van Reynaerde
In dietsche onghemaket bleven...
Ende hise na den walschen boucken
In dietsche dus hevet begonnen.


Diets betekent ?van het diet", van het volk. Diets of Duits stelt de Germaanse dialecten tegenover de Waalse of Romaanse dialecten. ?Iemand iets diets maken", betekent zoveel als:
iemand iets zeggen in de taal van het volk, iemand iets duidelijk maken, de taal van het volk spreken zodat men begrijpt wat het beduidt, bediedt. De eerste met naam en werk bekende dichter die in het Diets schrijft, is de Limburger Hendrik van Veldeke uit de twaalfde eeuw. Dezelfde oorsprong als het woord Diets hebben Deutsch (Duits) en Dutch. Het Engelse woord Dutch verwijst zowel naar Hollands als naar Nederlands en in Amerika een enkele keer ook nog naar Duits. Om uit deze naamsverwarring te komen, gebruiken sommige Engelstalige publicaties voor Nederlands de term Netherlandic.

 

(Bron: Vandenputte O. Nederlands. Het verhaal van een taal. Stichting Ons Erfdeel, Rekkem 1996)